BİR KAHVENİN KIRK YIL HATIRI VAR SÖZÜ NEREDEN?

BİR KAHVENİN KIRK YIL HATIRI VAR SÖZÜ NEREDEN?
26 Şubat 2016 tarihinde eklendi, 1.325 kez okundu.

 

kahvenin hatrıKahve dostluk, barış ve paylaşımı simgeleyen bir içecektir. Kahve tüm dünyada bilinen içeceklerdendir. Her kültürde kahve farklı şekillerde yapılır ve ikram edilir. Ama Türklerde kahve ayrı bir öneme sahiptir. Evliliğin ilk adımı olan kız istemelerinin en önemli ikramlarındandır. Osmanlı döneminden bu yana kız istemelerinde kahve içme vazgeçilmez bir gelenek haline gelmiştir.

 

Hatta kahve sabah yenen öğüne dahi isim vermiştir. Kahvaltı kelimesinin kökeni de kahveden gelmektedir. Kahve içmeden önce yenen öğün (kahve altı)  anlamındadır.  Kahvenin yanında tatlandırıcı bir şeyler ikram etmek Türklerin adetlerindendir. Osmanlıda kahve tek başına da içilmezdi. Yanında tatlı veya reçel ikram edilirdi. Daha sonraları hurma ile de ikram edilmeye başlandı. Günümüzde de kahve tatlı ile ikram edilir.

 

Kahve bitkisi Türkiye’de yetişmemektedir. Türkiye’de yetişmemesine rağmen verdiği aroma ve hoşluk onun benimsenmesine neden olmuştur. Peki, kahvenin vatanı neresidir? Türkler bu kahve ile nasıl tanımışlardır?

Kahvenin Vatanı

Kahvenin Vatanı Neresidir?

Kahvenin anavatanı Habeşistan’ın Kaffa bölgesidir. İsmini de yetiştiği bölgeden alır. Kaffa’daki çobanlar hayvanlarını otlatırken, bazı besinlerden sonra hayvanların daha hareketlendiğini görmüşlerdir. Bu bitkileri tespit edip çevreye bildirmişlerdir. Bu otlar herkes tarafından kullanılır olmuştur. Tüccarlar sayesinde bu bitki Yemen’e ulaşmıştır. Yemen’deki talebeler daha iyi zikir yapabilmek için kahveyi sulandırarak içmişlerdir. Habeşistan’dan Yemen’e gelen kahve, oradan Mekke’ye, Mısır’a Bağdat’a, Tahran’a ve Halep’e oradan Anadolu’ya kadar gelmiştir. Osmanlılar tarafından İtalya’ya ve oradan diğer Avrupa ülkelerine doğru yayılmıştır. Brezilya’ya kadar ulaşan kahve ile beraber köle ticareti de başlamıştır.

Avrupalılar kahveyi Türklerden sonra içmelerine rağmen oldukça geliştirmişlerdir. Kremalı, fındıklı,nescafe, french pres, espresso, ve daha birçok çeşitleri sayılabilir. Osmanlı kahveyi çeşitlendirememesine rağmen ikramında çeşitli kahve takımları kullanmıştır.

Çay-mı-kahve-mi-01

 

Osmanlıya sonradan gelen kahve kendine hemen bir yer edinmiştir. Osmanlının en önemli ritüelleri ve gelenekleri(kız isteme ve yemek öğünü)  arasına girmeyi başarmıştır. Hatta kahve içebilmek içinkahvehaneler kurulmuştur. Kahve sosyal yaşam ve etkinlik gerçekleştirmek için bir bahane haline gelmiştir. Kahve ile ilgili atasözleri niteliğinde sözler bile söylenmiştir. “Bir kahvenin kırk yıl hatırı var.”  sözü kahve ikram edilirken toplumda en fazla kullanılan sözlerdendir. Peki, bu söz nereden gelmektedir?

“Bir Fincan Kahvenin Kırk Yıl Hatırı Var “ Sözü Nereden Gelir?

 

Osmanlı döneminden beri söylenen, bu söz nereden gelmiştir? Oldukça manidar ve vicdanlı bir öyküsü de vardır. Hikâyenin gerçek olduğu söylenir.

Osmanlı’da kahvehane kültürü İstanbul’da çok fazlaymış. Kahvehaneye yeniçeri’nin biri gelmiş. Kahvedeki herkese kahve yapmasını söylemiş. Tek başına oturan Rum’a kahve vermemesini istemiş. Kahvehane sahibi de herkese kahve yapmış. Kahvehaneci tek başına oturan Rum’a kendisi kahve ısmarlamış. Kahveyi yapmış ve yanına oturmuş. Bu davranış Rum’un çok hoşuna gitmiş. Aradan kırk yıl geçmiş. Sisam Adasında isyan patlak vermiş. Kahvehane sahibi savaşa katılmış. Sisam AdasındaRumlara esir düşmüş. Esirler birer birer öldürülürken, yaşlı bir asker onun yanına gelmiş. Kendisinin öldürüleceğini sanan kahveci oldukça korkmuş. Rum asker kahveciyi oradan ayırmış. Kendini tanıtarak kahveciye “kırk yıl önce bana kahve ikram ettiniz” demiş. Yaşlı asker kahveciyi serbest bırakmış. Kahvecide İstanbul’a döndüğünde olanları bütün herkese anlatmış. Dilden dile dolaşan “Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı var “sözü günümüze kadar gelmiş.

Kız İsteme de Neden Kahve İkram Edilir?

Kahve eskiden zor bulunan bir içecekti. Nadir bir içecek olduğundan gelen misafire verilen değeri göstermek için kahve ikram edilirdi.

Kahve kız evi için saygınlık kaynağı olma özelliğini taşıyordu. Halen günümüzde de kız istemelerde kahve ikram edilir. Kız istemde ya da diğer zamanlarda kahvenin güzelliği bol köpüklü olmasına bağlıdır. Köpüklü kahve yapan bu konuda ustalaştığını göstermiş olur.

Köpüklü kahve ağır ateşte daha iyi pişer. Ağır pişen kahve suya daha iyi dağılıp özdeşleştiğinden tadı da lezzetli olur. Kahve bakır cezve içerisinde kor ateşin üzerinde pişirildiğinde bol köpüklü ve lezzetli olur.

Kahve Falı

Kahve falının hangi tarihte ortaya çıktığı bilinmemektedir. İnsanoğlu neredeyse her nesne(bakla, su, kahve, taş, kâğıt vs)  ile ilgili fala bakar. Kahve falı ise kahve içtikten sonra gerçekleştirilen ritüellerdendir. Kahve içildikten sonra fincan tabağa ters çevrilerek kapatılır. İçindeki telve şekilli olarak dağılır. Bu şekillere yorum yapılır. Kişinin hayata bağlanması ve gelecek ile ilgili güzel ümitler beslenmesi arzulanır. Diğer bir ifade ile eğlenmek amacıyla yapılan sosyal bir faaliyettir.

kahve_fali

 

 

 

Etiketler:


Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git